Cúc Giậu Đông – Phạm Giai Quỳnh – NXB Phụ Nữ

Cúc giậu đông – bông cúc nhỏ bé mà quật cường hứng gió ngạo sương bên bờ giậu, di dưỡng cho mình cái cốt cách cứng cỏi, thanh cao, “thà chết đứng còn hơn sống quỳ” của bậc thánh nhân, quân tử. Nhưng Cúc giậu đông lại kể cho chúng ta câu chuyện về cuộc đời một người con gái tài hoa mà bạc mệnh, lấy cảm hứng từ một vụ án oan nổi tiếng trong lịch sử nhà Trần.

Với lối kể thong dong như nhấp một chén trà thơm, Cúc giậu đông tưởng như chỉ là một cuốn hồi ký thời thơ ấu tươi đẹp nhưng càng đọc, càng ngẫm, người đọc càng nhận ra những cơn sóng ngầm; “nửa đời như giấc mộng”, “khi bắt đầu quá viên mãn, phải chăng là dự triệu cho sự bất tường”, ký ức càng đẹp, hiện thực càng thê lương. Tác giả đã khéo léo đan cài những tình tiết, ẩn trong từng cử chỉ, lời nói, câu chuyện giữa các tuyến nhân vật, rất tự nhiên nhưng lại có mạch kết nối ngầm, để người đọc từng bước nhận ra mối tai ương như cơn sóng dữ, âm thầm len lỏi rồi cuốn trôi tất cả. Thế sự nhiễu nhương, những âm mưu toan tính chốn hoàng triều đã khiến một gia đình vốn êm ấm thuận hòa phút chốc li tán, trở thành con tốt thí trong vòng xoáy quyền lực và sự hiểm ác của lòng người. Vụ án oan của Huệ vũ Đại vương Trần Quốc Chẩn – bố vợ của Trần Minh Tông đã kéo theo hơn một trăm người liên can vào cảnh đầu rơi máu chảy. Lịch sử hàng trăm năm sau chỉ còn chép lại vài dòng ngắn ngủi với bao điều còn tồn nghi. Những gia đình như Trần Thu Quân, họ mãi chỉ là những con người vô danh đã vùi thây trong lớp cát bụi của một triều đại đã đến hồi cáo chung, mà Cúc giậu đông, có lẽ là một lời chiêu tuyết sâu lắng của chính tác giả.