LỤC XÌ– ĐÊM SÔNG HƯƠNG – XÓM RÁ-Những phóng sự về nghề mại dâm ở Hà Nội– Huế – Sài Gòn nửa đầu thế kỷ XX- Vũ Trọng Phụng– Tam Lang– Ngọc Giao- NXB Phụ nữ Việt Nam

 Vào những năm đầu thế kỷ XX, ở Việt Nam nạn mại dâm đã trở thành một vấn đề nhức nhối trong xã hội. Ở thời ấy, rất nhiều báo chí đã đưa tin bài về thực trạng này như báo Phụ nữ tân văn, Công luận, v.v… Các đề tài như Điều tra cái nạn mãi dâm; Vấn đề đĩ điếm ở xã hội ta; Bề trái Sài Gòn – Lạc bước vào xóm Bình Khang; Gái truỵ lạc, v.v… lần lượt xuất hiện trên các mặt báo từ những năm 1930.

Không nằm ngoài dòng chảy ấy, Lục xì– Đêm sông Hương – Xóm Rá là những phóng sự của ba nhà văn Vũ Trọng Phụng, Tam Lang  và Ngọc Giao viết về nghề mại dâm ở Hà Nội – Huế – Sài Gòn.

Lục xì, được xuất bản lần đầu vào năm 1937, chung tập với Cơm thầy cơm cô do NXB Minh Phương ấn hành. Tác phẩm là hành trình của tác giả thâm nhập vào một phúc đường chữa bệnh hoa liễu cho gái mại dâm thời Pháp thuộc. Nơi ấy, người ta gọi nôm na là nhà lục xì. Đây vốn là một nơi mà không phải ai cũng có thể thâm nhập vào dễ dàng để khai thác thông tin.

Ở Lục xì, tác giả đã đưa ra được những số liệu cụ thể như 5000 gái sống về nghề mại dâm chưa tính các ả đào, gái nhảy ở vùng ngoại ô. Ngạch “Cảnh sát xướng kỹ” hay còn gọi với cái tên nôm na là “Đội con gái”, thì có chỉ khoảng 5 – 6 người trên toàn thành phố. Nhiệm vụ của họ là lùng bắt 16 nhà thổ, 15 nhà điếm riêng, 377 phòng ngủ của các nhà săm. Từ sự chênh lệch ấy, người ta có thể hiểu được vì sao nạn hoa liễu ở Hà thành khó khống chế đến như vậy.

Tác phẩm phản ảnh thực trạng nạn mại dâm, bản chất của công cuộc quản lý gái mại dâm của nhà nước thực dân.

Đêm sông Hương là tập phóng sự của nhà văn Tam Lang (Vũ Đình Chí) xuất bản lần đầu năm 1938.

Phóng sự của Tam Lang là bước chân lầm lũi đi vào những nhà thổ, những con đường ở Huế để điều tra về nạn mại dâm. Nạn mại dâm ở Huế, mà theo điều tra của Tam Lang, nó vừa là nạn nhưng nó cũng vừa là “mốt”.

Trong đám con gái “hành nghề” không chỉ có những cô gái nghèo bị cuộc đời đẩy đưa, mà còn đám con gái nhà vương giả. Ban ngày họ đoan trang, thục nữ, quý phái nhưng đêm đến, bước chân họ nhanh chóng đi tới nhưng khu nhà thổ để “hành nghề.

Bằng cách thâm nhập của mình, Tam Lang đã cho thấy một thế giới mại dâm hoạt động trên đất đế đô một cách rất náo nhiệt, sôi nổi nhưng cũng rất kín đáo. Những người phụ nữ ban ngày có vẻ đoan trang thục nữ nhưng rất khó đoán được về đêm họ làm những gì. Họ bí ẩn với “nghề kín” của mình.

Xóm Rá được nhà văn Ngọc Giao hoàn thành năm 1957. Trước khi viết Xóm Rá, năm 1949, nhà văn Ngọc Giao đã mất hai tháng để thâm nhập vào xóm Rá ở Sài Gòn, nơi mà theo nhà văn, “là một cõi địa ngục, có mặt hầu hết tướng tá, bộ trưởng, ngoại giao, lẫn lộn với bầy đĩ bợm thượng trung lưu”.

Xóm Rá là cách gọi của một xóm chuyên hành nghề mại dâm ở Sài Gòn. Người ta khinh bỉ cái xóm ấy, nhưng vẫn kéo đến nườm nượp mỗi đêm. Thậm chí những quan chức tầm thứ trưởng, bộ trưởng của nhà cầm quyền là những người thường xuyên lui tới.

Ở xóm Rá, trong nhà chứa của mụ Ba Cá Sấu, Năm Vương Mẫu đầy uy quyền, có tay Tám Mãnh hung ác cai quản đám con gái ngủ ngày cày đêm là Liên, Nhạn, Na Muỗi, Tân Đen, v.v…. Mỗi cô gái có một mảnh đời và một câu chuyện riêng đưa đẩy họ tới với những mụ giầu.

Trong không gian trụy lạc, tất cả được phơi bày một cách lõa lồ bao gồm cả nhân cách của con người.

Nói như Vũ Linh, một tay nhà báo mất sáu tháng ở trọ trong xóm Rá để tìm hiểu viết bài, “… nơi đây, lẩn khuất trong sâu thẳm vẻ ngoài đáng bị miệt thị, kết án là những vấn đề vô cùng phức tạp mà ngày một, ngày hai không thể nói hết.”

Ở tác phẩm, ta có thể thấy, những cô gái mại dâm bị khinh bỉ nhưng lại không thể thiếu với đám đàn ông, đặc biệt đám có tiền có quyền, một minh chứng về một xã hội giả tạo, suy thoái thời thuộc địa. Và chính cái sự khinh miệt ấy đã khiến Liên, Nhạn, Tuân, Bống, v.v… phải phản kháng lại theo cách của riêng mình. Họ bất cần, ngạo nghễ và cực đoan.

Suy cho cùng, bản thân Liên, Nhạn hay Tân cũng chính là nạn nhân của thời đại, của một xã hội đầy rối ren, lọc lừa và giả tạo.

Có thể nói với ba cách tiếp cận, khai thác khác nhau nhưng Lục xì– Đêm sông Hương – Xóm Rá đã phản ánh một cách toàn diện, chi tiết và đa chiều về nghề mại dâm ở Việt Nam nửa đầu thế kỷ XX. Dù ba tác phẩm đã được viết từ rất lâu, tuy nhiên, theo Trần Ngọc Hiếu, “những tác phẩm của Tam Lang, Vũ Trọng Phụng và Ngọc Giao có đi xa hơn diễn ngôn phổ biến trong văn hóa nhân loại kết án những phụ nữ hành nghề mại dâm như là hiện thân và nguyên nhân của mọi sự đồi bại trong xã hội – một diễn ngôn đặc trưng của thiết chế phụ quyền? Ở thời điểm hiện tại, sau hơn nửa thế kỷ, đọc lại Đêm sông Hương, Lục xì và Xóm Rá, có thể thấy tâm điểm phê phán của những nhà văn – ký giả này không phải là những phụ nữ phải buôn phấn bán hương. Thậm chí, có thể ghi nhận đây là những tác phẩm mang âm hưởng nữ quyền nếu hiểu một trong những mục tiêu quan trọng và đầy khó khăn của nữ quyền là đấu tranh cho quyền sống và nhân phẩm của phụ nữ”.

***
LỤC XÌ– ĐÊM SÔNG HƯƠNG – XÓM RÁ-Những phóng sự về nghề mại dâm ở Hà Nội- Huế- Sài Gòn nửa đầu thế kỷ XX

Tác giả: Vũ Trọng Phụng– Tam Lang– Ngọc Giao
Nhà phát hành: NXB Phụ nữ Việt Nam

Nhà xuất bản: NXB Phụ nữ Việt Nam
Năm phát hành: 2026
***
Thông tin sách:
Hình thức: Bìa mềm
Kích thước: 15.5 x 23.5 cm

Số trang: 368

***
#sach #Book #Binhbanbook #BinhBook #LụcXì #ĐêmSôngHương #XómRá  #VũTrọngPhụng #TamLang #NgọcGiao  #NXB_PhụnữViệtNam