LÀ MÌNH – Nhận thức bản thân qua khoa học não bộ – Anil Seth – Sophia Ngo dịch – Lyceum

Có những câu hỏi đã theo con người từ thuở bình minh của triết học và khoa học: Ý thức là gì? Vì sao chúng ta không chỉ sống mà còn biết mình đang sống? Điều gì tạo nên cảm giác “tôi là tôi”? Và khi ý thức biến mất – trong giấc ngủ sâu, dưới thuốc mê, trong hôn mê, hay khi sự sống kết thúc – điều gì thực sự mất đi? Hôm nay, chúng tôi trân trọng giới thiệu đến độc giả Việt Nam bản dịch tiếng Việt của Being You: A New Science of Consciousness – Là mình: nhận thức bản thân qua khoa học não bộ, tác phẩm nổi tiếng của Anil Seth, một trong những nhà thần kinh học nhận thức hàng đầu thế giới và là đồng Giám đốc Trung tâm Khoa học Ý thức Sackler tại Đại học Sussex, Vương quốc Anh.

Là mình là kết tinh của hơn ba thập kỷ nghiên cứu của Anil Seth về một trong những bí ẩn lớn nhất của khoa học và triết học: bằng cách nào hoạt động của hàng tỷ tế bào thần kinh trong bộ não lại tạo nên trải nghiệm chủ quan – trải nghiệm “được là chính mình”. Bằng ngôn ngữ khoa học chặt chẽ nhưng gần gũi, cuốn sách dẫn dắt người đọc bước vào hành trình khám phá nơi thần kinh học, tâm lý học, triết học, sinh học và trí tuệ nhân tạo giao thoa, để tiếp cận một câu hỏi tưởng như quen thuộc nhưng chưa bao giờ có lời giải trọn vẹn: điều gì thực sự tạo nên cái mà ta gọi là “tôi”.

Một trong những luận điểm quan trọng và táo bạo nhất của Anil Seth là: ý thức không liên quan nhiều đến việc chúng ta thông minh đến đâu, mà liên quan sâu sắc hơn đến việc chúng ta đang sống. Theo ông, con người không có ý thức vì sở hữu một linh hồn phi vật chất hay một lý trí siêu việt, mà bởi chúng ta là những “cỗ máy sinh học sống” luôn liên tục cảm nhận, dự đoán và điều chỉnh trạng thái bên trong cơ thể mình. Cái mà chúng ta gọi là “cái tôi” không phải một thực thể bất biến, mà là kết quả của một quá trình sinh học sâu sắc, trong đó bộ não không ngừng dự đoán những gì đang diễn ra bên trong cơ thể và ngoài thế giới, từ đó tạo nên cảm giác liên tục rằng “tôi đang ở đây”, “tôi đang tồn tại”, “tôi là tôi”.

Trong cuốn sách này, Anil Seth cũng đưa ra một ý tưởng đầy thách thức: những gì chúng ta nhìn thấy, nghe thấy và cảm nhận mỗi ngày không phải là sự phản chiếu trực tiếp của thế giới khách quan, mà là những “ảo giác có kiểm soát” do bộ não liên tục kiến tạo nên. Theo cách nhìn đó, não bộ không đơn thuần tiếp nhận thực tại – nó chủ động tạo ra thực tại mà chúng ta trải nghiệm. Chính góc nhìn đột phá này đang làm thay đổi sâu sắc cách khoa học hiện đại hiểu về nhận thức, cảm giác, cái tôi, và bản chất của trải nghiệm chủ quan.

Cuốn sách mở đầu bằng một trải nghiệm rất cá nhân nhưng cũng đầy ám ảnh của chính tác giả trong một ca gây mê toàn thân, khi ông cảm nhận một trạng thái mà theo lời ông mô tả: “Tôi đơn giản là không còn ở đó.” Không thời gian, không ký ức, không cảm giác, không “tôi”. Từ trải nghiệm “phi trải nghiệm” ấy, Anil Seth bắt đầu cuộc truy tìm bản chất của ý thức, để rồi dẫn người đọc đến những câu hỏi sâu xa nhất về sự sống, cái chết,cái tôi, ý thức ở động vật, khả năng tồn tại của máy móc có cảm giác, và cả giới hạn của việc hiểu chính bản thân mình.

Là mình không chỉ là một cuốn sách về não bộ hay khoa học thần kinh. Đây là một tác phẩm giúp chúng ta nhìn lại chính mình dưới một ánh sáng hoàn toàn mới – rằng cái tôi không phải một linh hồn bất biến, mà là một quá trình sinh học sống động, được hiện thân trong cơ thể và gắn chặt với thế giới xung quanh. Với bản dịch tiếng Việt lần này, chúng tôi hy vọng cuốn sách sẽ mở ra cho độc giả Việt Nam một hành trình khám phá vừa khoa học, vừa triết học, vừa rất riêng tư – hành trình đi tìm lời giải cho câu hỏi gần gũi nhất, nhưng cũng bí ẩn nhất: Rốt cuộc, điều gì khiến chúng ta trở thành chính mình?

Về tác giả: Anil Seth (sinh năm 1972) là một nhà thần kinh học và nhà nghiên cứu ý thức hàng đầu của Anh, nổi tiếng với những đóng góp trong lĩnh vực neuroscience và khoa học nhận thức. Ông hiện là giáo sư tại University of Sussex, đồng thời là Giám đốc Trung tâm Khoa học Ý thức Sackler (Sackler Centre for Consciousness Science). Công trình của Seth tập trung vào việc giải thích ý thức như một quá trình dự đoán của não bộ, nơi nhận thức được hình thành thông qua sự tương tác giữa tín hiệu cảm giác và các mô hình nội tại.

Cuốn sách nổi bật của ông, Being You: A New Science of Consciousness, mang đến một cách tiếp cận vừa khoa học vừa dễ tiếp cận, giúp độc giả hiểu rõ hơn về cách não bộ tạo ra trải nghiệm chủ quan và cảm giác về “cái tôi”. Với khả năng kết nối nghiên cứu chuyên sâu và lối diễn đạt sáng rõ, Anil Seth đã trở thành một trong những tiếng nói quan trọng trong nỗ lực giải mã bản chất của ý thức con người.

Về dịch giả: Sophia Ngo là một chuyên gia về Yoga trị liệu và Ayurveda, đã trải qua quá trình đào tạo chính quy tại Học viện Yoga Mumbai (chi nhánh Thái Lan). Chị không chỉ giảng dạy yoga mà còn kết hợp các phương pháp chữa lành tự nhiên để hỗ trợ sức khỏe toàn diện. Trong hành trình sự nghiệp, Sophia còn tiếp nhận đào tạo về Massage Thái, đồng thời đảm nhiệm vai trò cố vấn chuyên môn cho các khóa học Yoga & Ayurveda, đặc biệt trong lĩnh vực dưỡng sinh và chế độ ăn uống liên quan đến sức khỏe tế bào. Chị là dịch giả chủ lực của Book Hunter cho các dự án về sức khỏe và ẩm thực.

***

LÀ MÌNH – Nhận thức bản thân qua khoa học não bộ

Tác giả: Anil Seth

Dịch giả: Sophia Ngo

Nhà nhát hành: Lyceum

Nhà xuất bản: NXB Đồng Nai

***

Thông tin sách:

Hình thức: Bìa mềm

Khổ sách: 16 X 24 cm

Số trang: 256

Năm phát hành: 2026

***

#binhbanbook #book #sach #laminh#anilseth #lyceum